Doğal ortamında yüzen bir deniz salyangozu. [Flickr]

Deneyde, kobay olarak seçilen salyangozlar ilk olarak şok yöntemi ile hassasızlaştırıldı. Bu işlemde, ilk kez elektrik akımı verilen salyangozlar hassas bölgelerini birkaç saniye boyunca geri çekiyor (büzüştürüyor). Elektrik şoku birkaç defa verildiğinde, salyangozun kendini korumaya çektiği süre birkaç saniyeden birkaç dakikaya çıkıyor.

Eğitimden geçirilerek hassassızlaştırılan salyangozdan alınan RNA, bir diğer masum salyangoza aktarıldı. RNA’ların aktarılmasının ardından önceden hiç elektrik verilmemiş olan salyangoz ilk kez elektrik verildiği zaman gözlemlendiği gibi tepki verdi.

Glanzman ve ekibi, yayımladıkları raporda söz konusu gözlemin RNA transferi ile hafızanın bir salyangozdan diğerine aktarıldığına dair delili temsil ettiğini düşünüyor.

Deniz salyangozu. [Flickr]

Belli kimyasalların transferi ile hafıza elde etmek mümkün mü?

Glanzman ve ekibi tarafından yapılan araştırma, hafızanın beyinde nasıl oluştuğuna dair kabul edilenin dışında bir yaklaşım sunuyor. Hafızanın sinapslar arasındaki güçlü sinaptik bağlantıların ürünü olduğu düşünülüyor. Ancak en son araştırma dahil bu hipotezin aksini savunan çalışmalar mevcut.

Akılda kalan ilk önemli deneylerden bir tanesi, Michigan Üniversitesi’nden Dr. James V. McConnell tarafından yapıldı. McConnell tenyaları öğüterek diğer tenyalara yem olarak verdi. Düz mantığa dayalı düşüncesi, tenyaların yamyamlık sonucunda ölen arkadaşlarının hafızasına kavuşacağına yönelikti. İster inanın ister inanmayın, elde ettiği sonuçlar bu düşüncesinin doğru olduğuna işaret etti. Bulguları, hassassızlaştırma ile tenyalar arasında bilgi transferi yaşanabileceğini gösterdi.

Bilim dünyası tarafından dışlanan McConnell, “The Worm Runners Digest” adlı kendisine ait bilimsel dergi çıkarmaya başladı ve laboratuvarındaki deneyleri yayımlamaya devam etti. McConnell’ın efsanesi, ardından gelen yıllarda birçok kişiyi etkiledi. Hatta, Michigan Üniversitesi’nden mezun olan Ted Kaczynski, 1985’te McConnell’e paket ile bir bomba gönderdi. Patlama McConnell ile asistanının yaralanmasına neden oldu. Öğrenciyi bir bilim insanını havaya uçurmaya teşvik eden sebebin, “belli kimyasalların sindirilmesi halinde karakter ve kişiliğin gelişeceğine” yönelik düşünce olduğu savunuluyor.

Ya doğru ise?

McConnell 1990 yılında öldü ama efsanesi devam etti. Bir beyin cerrahı olan Michael Levin, tenyalar ile başlayan deneylere devam etti ve 2013’te yayımladığı makalede McConnell’ın hafızanın nasıl çalıştığına dair düşüncelerini tekrar güçlendirdi.

Glanzman ve ekibi tarafından yapılan çalışma da bilim insanlarını ikiye bölmüş durumda. Dublin Trinity College’dan Tomas Tyan, “Eğer elde edilen bulgular doğru ise bu çok sarsıcı olur… Ama doğru olduğunu sanmıyorum ifadesini kullandı.”

Peki ya doğru ise? Hafızanın paketlenerek beyinler arasında transfer edilebilmesi ne kadar inanması güç gelse de doğru olabilir. Bu aşamada öne çıkan soru, bilim dünyasının bu soruyu ne kadar ciddiye alacağı.

Deniz salyangozu. [Flickr]